Πρόγραμμα Εκκλησιαστικής Μουσικής και Ψαλτικής – Περιγραφή Μαθήματος

Πρόγραμμα Εκκλησιαστικής Μουσικής και Ψαλτικής – Περιγραφή Μαθήματος

Μάθημα: Δογματική Διαδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας Ι   (κοινό)

Κωδικός Μαθήματος: Y71

Διδάσκων Καθηγητής: Γεώργιος Δ. Παναγόπουλος

Υποχρεωτικό: NAI

Διδακτικές Μονάδες: 4

Ώρες Διδασκαλίας: 4

Δικτυακός Τόπος:

Περιγραφή: Θεματικές ενότητες Ρίζα και πηγή του χριστολογικού δόγματος: Οι θεοφάνειες του Λόγου στην ζωή του λαού του Θεού και στη διδασκαλία της Εκκλησίας. Η άρρηκτη συνύφανση Χριστολογίας και Τριαδολογίας. Όψεις της βιβλικής Χριστολογίας (με ιδιαίτερη έμφαση στους Αποστόλους Ιωάννη και Παύλο). Η Χριστολογία των Απολογητών (2ος – 3ος αιώνας). Αντιβιβλικές ερμηνείες της σχέσεων Θεού, κόσμου και ανθρώπου: Γνωστικισμός και δοκητισμός (2ος - 3ος αιώνες). Η αντιγνωστική απάντηση των Πατέρων της Εκκλησίας (Ειρηναίος Λουγδούνου, Ιππόλυτος Ρώμης κ.α.). Αιρετική Χριστολογία του 4ου και 5ου αιώνος. Οι διαφορετικές ορθόδοξες χριστολογικές παραδόσεις (αντιοχειανή και αλεξανδρινή Σχολή) και οι αιρετικές αποκλίσεις τους. Η αρειανική αίρεση ως πρόκληση για την ορθόδοξη χριστολογία. Η νεστοριανική αίρεση και η προβληματική σχετικά με τους όρους «Θεοτόκος», «Χριστοτόκος» και «ανθρωποτόκος». Η εκκλησιαστική απάντηση: άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας και Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος. Το πρόβλημα του Πελαγιανισμού. Ο Ευτυχής και η αίρεση του ακραίου μονοφυσιτισμού. Η εκκλησιαστική απάντηση της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451) και του Τόμου του Λέοντος Α΄ Ρώμης. Ο Όρος της Χαλκηδόνας: Ιστορικοδογματική προσέγγιση, πηγές, θεολογία, σημασία για την διδασκαλία και τη ζωή της Εκκλησίας. Κυρίλλεια χριστολογία και Όρος της Χαλκηδόνας. Η διδασκαλία για την μία υπόσταση του Σαρκωμένου Λόγου και τις δύο φύσεις Του, της θεία και την ανθρώπινη. Η υποστατική ένωση και οι ακολουθίες της: α) η αντίδοση ιδιωμάτων β) η αναμαρτησία του Χριστού και ως ανθρώπου, γ) η μία προσκύνηση του σαρκωμένου Θεού Λόγου «μετά τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρκός» και δ) η Παναγία Μητέρα του Χριστού ως «κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκος» (λαμβανομένης υπό όψη της διδασκαλίας του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού). Η αμφισβήτηση της Χαλκηδόνας: Ιστορικοδογματική αναφορά και κριτική του μετριοπαθούς μονοφυσιτισμού. Η πανηγυρική επιβεβαίωση του κυρίλλειου χαρακτήρα της Χαλκηδόνας: Η Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος (553) και η κύρωση του «ορολογικού πλουραλισμού» στη διατύπωση της ορθόδοξης εκκλησιαστικής πίστεως στο πρόσωπο του Χριστού. Στ΄ Οικουμενική Σύνοδος: Η διδασκαλία περί των δύο εν Χριστώ φυσικών θελημάτων και ενεργειών. Η διάκριση φυσικού και γνωμικού θελήματος. Η αρεοπαγιτική φράση «μία θεανδρική ἐνέργεια» και η εκκλησιαστική ερμηνείας της. Ο σωτηριολογικός χαρακτήρας του δόγματος περί των δύο εν Χριστώ φυσικών θελημάτων και ενεργειών. Το λυτρωτικό έργο του Σωτήρος Χριστού: Ο διά Σταυρού θάνατος, η εις Άδου κάθοδος, Σταυρός και Ανάσταση. Οι έννοιες «λύτρωση», «λύτρο», «καταλλαγή», «δικαίωση» «ανακεφαλαίωση»: βιβλικοπατερική ερμηνεία τους σε αντιπαραβολή με τις δυτικές χριστιανικές παραδόσεις. Βιβλιογραφία κατ’ επιλογή Ελληνόγλωσση Α. Γιέφτιτς, Χριστός: Αρχή και τέλος, Αθήνα 1983 Δ. Λιάλιου, Ερμηνεία των δογματικών και συμβολικών κειμένων της Ορθοδόξου Εκκλησίας, τόμος Γ΄: Ερμηνεία των Υπομνηστικών του αγίου Κυρίλλου Αλεξανδρείας, Θεσσαλονίκη 2006 Ν. Α. Ματσούκας. Δογματική καί συμβολική θεολογία Ἔκθεση τῆς ὀρθόδοξης πίστης σέ ἀντιπαράθεση μέ τήν δυτική Χριστιανοσύνη, τόμος Β΄, Θεσσαλονίκη 1985 (πολλές ανατυπώσεις σε διαφορετικές χρονολογίες), σσ. 217-349 Ν. Ματσούκας, Δογματική και συμβολική θεολογία. Τόμος Γ΄: Ανακεφαλαίωση και αγαθοτοπία – Έκθεση του οικουμενικού χαρακτήρα της χριστιανικής διδιασκαλίας, Θεσσαλονίκη 2005 Γ. Δ. Μαρτζέλος, Γένεση και πηγές του όρου της Χαλκηδόνας. Συμβολή στην ιστορικοδογματική διερεύνηση του όρου της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου, Θεσσαλονίκη 1990 Μητροπολίτης Ναυπάκτου Ιερόθεος, Οἱ δεσποτικές ἑορτές. Εἰσοδικό στό Δωδεκάορτο καί τήν ὀρθόδοξη Χριστολογία, Λεβαδεία 1995 Μ. Γ. Φούγιας (Μητροπολίτης Πισιδίας), Τό πρόσωπο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ στίς ἀποφάσεις τῶν οἰκουμενικῶν Συνόδων, Αθήνα 1997 π. Γ. Φλωρόφσκι, «Ὁ σταυρικός θάνατος», στο: Του ιδίου, Ἀνατομία προβλημάτων πίστεως, μετφρ. από τη Ρωσική: Μητροπολίτου Μ. Καλαμαρά, Θεσσαλονίκη 1977, σσ. 52-99. Ξενόγλωσση Ορθόδοξη В. В. Болотов (Β. Β. Μπόλοτοφ), Лекции по истории древней церкви, (Παραδόσεις εκκλησιαστικής ιστορίας) τόμοι 3 και 4, Μινσκ. Père Justin Popovitc, Philosophie Orthodoxe de la Verité. Dogmatique de l’Eglise Orthodoxe (γαλλική μετφρ. από τα Σερβικά: J. L. Palierne) ; τόμοι 2 και 3, Paris 1993 και 1995 D. Staniloae, Orthodoxe Dogmatik (γερμ. μτφρ. από τα Ρουμανικά: H. Pitters), τόμος 2, Güttersloh 1990 G. D. Panagopoulos, «Christologische Streitigkeiten zwischen Chalkedon und (451) Konstantinopel II (553) und ihre Auswirkung auf das liturgische Leben der Kirche», Orthodoxes Forum 24 (2010) 43-67. Ρωμαιοκαθολική M. Simonetti, Studi sulla cristologia del II e III secolo, Roma 1993 A. Grillmeier, Jesus der Christus im Glauben der Kirche, 5 τόμοι, Freiburg – Basel – Wien (διάφορες χρονολογίες) A. Grillmeier, Christ in Christian Tradition, 3 τόμοι, Westminster (διάφορες χρονολογίες) W. Kasper, Jesus der Christus, Mainz 1975 G. O’Collins, Christology. A Biblical, Historical, and Systematic Study of Jesus, Oxford 2009 St. T. Davis / D. Kendall / G. O’Collins (επιμ.), The Incarnation. An Interdisciplinary Symposium on the Incarnation of the Son of God, Oxford 2009 K.-H. Menke, Jesus ist Gott der Sohn. Denkformen und Brennpunkte der Christologie, Regensburg 2012 Προτεσταντική W. Pannenberg, Grundzüge der Christologie, Gütersloh 1976