Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών – Περιγραφή Μαθήματος

Πρόγραμμα Ιερατικών Σπουδών – Περιγραφή Μαθήματος

Μάθημα: Δογματική Διδασκαλία της Ορθόδοξης Εκκλησίας (Ι)

Κωδικός Μαθήματος: Y74

Διδάσκων Καθηγητής: Γεώργιος Δ. Παναγόπουλος

Υποχρεωτικό: NAI

Διδακτικές Μονάδες: 4

Ώρες Διδασκαλίας: 4

Δικτυακός Τόπος:

Περιγραφή: Το τριαδικό δόγμα: έννοια και λειτουργία του στη ζωή της Εκκλησίας. Η πίστη της Εκκλησίας μας στον Θεό ως Μονάδα εν Τριάδι και Τριάδα εν Μονάδι. Θεμέλιο και ρίζα του τριαδικού δόγματος: Οι θεοφάνειες του Λόγου στη ζωή του λαού του Θεού και στη διδασκαλία της Εκκλησίας. Η άρρηκτη συνύφανση Χριστολογίας και Τριαδολογίας. Σχέση τριαδικού και χριστολογικού δόγματος. Η θεότητα του Χριστού και του Αγίου Πνεύματος. Το μυστήριο των ενώσεων και των διακρίσεων στον Θεό. Ιστορικοδογματική αναφορά στο πρόβλημα του Filioque. Στοιχεία ορθόδοξης κοσμολογίας και ανθρωπολογίας: η περί δημιουργίας του νοερού κόσμου των αγγέλων και του αισθητού κόσμου ορθόδοξη διδασκαλία, το δόγμα της «ἐξ οὐκ ὄντων» δημιουργίας και οι θεολογικές συνεπαγωγές του· η δημιουργία του ανθρώπου «κατ’ εἰκόνα καὶ ὁμοίωσιν Θεοῦ», το προπατορικό αμάρτημα και η ορθόδοξη πατερική ερμηνεία του σε αντιπαραβολή με τις ετερόδοξες εισηγήσεις. Ορθόδοξη Χριστολογία. Όψεις της βιβλικής Χριστολογίας (με ιδιαίτερη έμφαση στους Αποστόλους Ιωάννη και Παύλο). Η Χριστολογία των Απολογητών (2ος – 3ος αιώνας). Αντιβιβλικές ερμηνείες των σχέσεων Θεού, κόσμου και ανθρώπου: Γνωστικισμός και δοκητισμός (2ος – 3ος αιώνες). Η αντιγνωστική απάντηση των Πατέρων της Εκκλησίας (Ειρηναίος Λουγδούνου, Ιππόλυτος Ρώμης κ.ά.). Αιρετική Χριστολογία του 4ου και 5ου αιώνα. Οι διαφορετικές ορθόδοξες χριστολογικές παραδόσεις (αντιοχειανή και αλεξανδρινή Σχολή) και οι αιρετικές αποκλίσεις τους. Η αρειανική αίρεση ως πρόκληση για την ορθόδοξη χριστολογία. Η νεστοριανική αίρεση και η προβληματική σχετικά με τους όρους «Θεοτόκος», «Χριστοτόκος» και «ανθρωποτόκος». Η εκκλησιαστική απάντηση: άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας και Γ΄ Οικουμενική Σύνοδος. Το πρόβλημα του Πελαγιανισμού. Ο Ευτυχής και η αίρεση του ακραίου μονοφυσιτισμού. Η εκκλησιαστική απάντηση της Δ΄ Οικουμενικής Συνόδου (451) και του Τόμου του Λέοντος Α΄ Ρώμης. Ο Όρος της Χαλκηδόνας: Ιστορικοδογματική προσέγγιση, πηγές, θεολογία, σημασία για τη διδασκαλία και τη ζωή της Εκκλησίας. Κυρίλλεια χριστολογία και Όρος της Χαλκηδόνας. Η διδασκαλία για την μία υπόσταση του Σαρκωμένου Λόγου και τις δύο φύσεις Του, της θείας και της ανθρώπινης. Η υποστατική ένωση και οι ακολουθίες της: α) η αντίδοση ιδιωμάτων β) η αναμαρτησία του Χριστού και ως ανθρώπου, γ) η μία προσκύνηση του σαρκωμένου Θεού Λόγου «μετά τῆς ἰδίας αὐτοῦ σαρκός» και δ) η Παναγία Μητέρα του Χριστού ως «κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκος» (λαμβανομένης υπό όψη της διδασκαλίας του αγίου Ιωάννου του Δαμασκηνού). Η αμφισβήτηση της Χαλκηδόνας: Ιστορικοδογματική αναφορά και κριτική του μετριοπαθούς μονοφυσιτισμού. Η πανηγυρική επιβεβαίωση του κυρίλλειου χαρακτήρα της Χαλκηδόνας: Η Ε΄ Οικουμενική Σύνοδος (553) και η κύρωση του «ορολογικού πλουραλισμού» στη διατύπωση της ορθόδοξης εκκλησιαστικής πίστεως στο πρόσωπο του Χριστού. Στ΄ Οικουμενική Σύνοδος: Η διδασκαλία περί των δύο εν Χριστώ φυσικών θελημάτων και ενεργειών. Η διάκριση φυσικού και γνωμικού θελήματος. Η αρεοπαγιτική φράση «μία θεανδρική ἐνέργεια» και η εκκλησιαστική ερμηνεία της. Ο σωτηριολογικός χαρακτήρας του δόγματος περί των δύο εν Χριστώ φυσικών θελημάτων και ενεργειών. Το λυτρωτικό έργο του Σωτήρος Χριστού: Ο διά Σταυρού θάνατος, η εις Άδου κάθοδος και η Ανάσταση. Οι έννοιες «λύτρωση», «λύτρο», «καταλλαγή», «δικαίωση» «ανακεφαλαίωση»: βιβλικοπατερική ερμηνεία τους σε αντιπαραβολή με τις δυτικές χριστιανικές παραδόσεις.